Burn-outs: de verwarrende diagnostiek en de logische oplossingen

Burn-outs: de verwarrende diagnostiek en de logische oplossingen

Burn-out, overspannenheid, burn-out klachten en depressies. Ze worden vaak door elkaar gehaald en er is veel verwarring over. Wanneer ben je burn-out? Wanneer ben je overspannen? En valt er nog iets tussenin?

In deze podcasteditie #7 vraag ik psychiater Bram Bakker waar deze verwarring vandaan komt, of er zoiets is als een stressspectrum en wat we kunnen doen aan de burn-out-epidemie die ons land teistert. Hieronder beschrijf ik een deel van het gesprek en de conclusies die ik naderhand trok.

Bram

Voordat ik deze vragen aan Bram voorleg, vraag ik hem hoe het is. Zijn boek 'De dokter als patiënt' is net uit. In dit boek beschrijft hij zijn eigen onverklaarbare aandoening en zijn ervaring met het medisch systeem, alleen nu vanuit de andere kant van de tafel. Het gaat gelukkig weer wat beter. Rustig lopen valt hem nog zwaar. Een hele marathon uitlopen wat minder. Drie dagen voor de opname had hij zijn zoveelste nog uitgelopen. Hij lacht erom. “Voor mij is dit wat voor anderen een burn-out is”.

Diagnose: burn-out

Op de vraag waarom burn-out of overspannenheid (zijn hetzelfde, burn-out is het woord van deze tijd) zo lastig te diagnosticeren is, antwoordt Bram dat dit komt door de medische richtlijnen. Deze richtlijnen, de DSM-5, kennen geen 'ziektebakje' of het label burn-out. Als je al tijden laag in je energie zit dan wordt er bijvoorbeeld eerst gekeken of je geen Lyme of Pfeiffer hebt. Als dat niet het geval is dan worden eerst alle andere mogelijke medische verklaringen afgestreept om te kijken of er wel een passend label is. Als daar ook niets uitkomt dan is er nog maar een ding mogelijk: je hebt een somatische symptoomstoornis. Dit betekent dat lichamelijke klachten onvoldoende verklaard kunnen worden vanuit objectieve afwijkingen (zoals Lyme of Pfeiffer). Stress, hoe alledaags ook, is een somatische symptoomstoornis. Stress kan een oorzaak of gevolg zijn van meerdere kwalen, denk aan PTSS. Er is geen ‘stressbakje’ binnen de DSM-5.

Doordat het medisch systeem vanuit de DSM-5 bril blijft kijken, wordt er volgens Bram vanuit een suboptimale en negatief-georiënteerde hoek naar oplossingen gezocht. Een burn-out wordt als psychische aandoening gezien en behandeld, terwijl het geen psychische aandoening is. Het gevolg is lange wachtlijsten bij GGZ-instellingen, waardoor mensen die echt hulp behoeven langer moeten wachten, en er snel medicatie (lees antidepressiva) wordt voorgeschreven. De vraag is of dit laatste op de lange termijn de beste keuze is.

Millennials

Op de vraag waar de burn-outgolf onder millennials vandaan komt is Bram kort: het voortdurend ‘aan’ staan of online zijn. We turen de hele dag naar beeldschermen op zoek naar updates, nieuws en bevestiging, waardoor we een enorm vloedgolf aan prikkels binnenkrijgen. Onze prikkelconsumptie doet een poging om de prikkelproductie bij te benen, maar ons lichaam is evolutionair gezien niet snel genoeg meegegroeid om deze exponentiële toename van prikkels goed te kunnen verwerken.

De oplossing

Het probleem en de oplossing zijn hetzelfde: onze prikkelconsumptie. Het is onze automatische piloot of leefstijl geworden dat we de hele dag naar beeldschermen kijken en de telefoon meenemen als we het bos ingaan. Vaak vinden we dat we 'moeten' aanstaan. Maar de kritische vraag die we ons mogen stellen: voor wie of van wie moet dit? Waarom doen we dit?

Dergelijke vragen over onze leefstijl stellen kunnen een hoop ellende besparen. 'Waarom pak ik als eerste de telefoon wanneer ik net wakker ben?', 'waarom wil ik om 11 ‘s avonds nog graag weten wat er op Instagram gebeurt?', 'is het echt zo erg als ik m'n telefoon thuislaat als ik een rondje ga lopen?'.

Wachten totdat werkgevers of de overheid met social media restricties of andere wetgeving komen geeft ons schijnbare afhankelijkheid en onzekerheid pijnlijk weer

Zelfreflectie

Door dergelijke vragen stellen krijgen we inzicht in onze leefstijl, waardoor er vanzelf ruimte ontstaat om gewenste veranderingen door te voeren. Daar gaat het uiteindelijk om: verantwoordelijkheid nemen voor onze leefstijl en diens gevolgen. Als je 50 jaar rookt dan kun je verwachten dat je op een dag te horen krijgt dat je longkanker hebt. In plaats van een sigaret nemen we nu dagelijks meerdere prikkelheisjes die zorgen dat we uiteindelijk overprikkeld raken. Door zelf die telefoon eens uit te zetten of je grenzen bij je baas aan te geven als hij of zij je overlaadt met werk, neem je steeds minder prikkelheisjes en bouw je langzaam af. Een verschil is snel gemaakt.

Wachten totdat werkgevers of de overheid met social media restricties of andere wetgeving komen geeft ons schijnbare afhankelijkheid en onzekerheid pijnlijk weer. We leggen de verantwoordelijkheid voor onze leefstijl graag buiten onszelf. We wijzen met vingers naar onze baas, de huisarts of de maatschappij, maar zelden naar onszelf. Ergens begrijpelijk, want het laat dan onze eigen onvolmaaktheid zien. Dat kan pijnlijk zijn. Misschien is dat er wel voor nodig. Een gewoonte veranderen we in de regel door pijn of plezier. Voor de een werkt pijn het beste en voor de ander plezier. Welke route kies jij?

Podcast beluisteren kan via :

Spotify: https://buff.ly/2KV1IQm

iTunes: https://buff.ly/2BQmiP4

Mijn website: https://buff.ly/2KEVIeh

Reageren?

Graag! Heb je een vraag of opmerking n.a.v. deze podcast of dit artikel? Laat hieronder een reactie achter.

Tips/ideeën/co-creatie?

Wil jij gratis het boek 'Het Millennial Mysterie' thuisgestuurd krijgen? Ik geef iedere maand drie boeken weg aan mensen die helpen co-creëren. Een boek gaat naar de leukste vraag of de persoon die een boeiende gast introduceert. Een tweede boek gaat naar de persoon die een goede review over deze podcast schrijft op iTunes. Het derde boek gaat naar de persoon die op bol.com of managementboek.nl een review over het boek schrijft. Dit laatste boek is bedoeld voor de mensen die het boek hebben gelezen en het waardevol vonden en hem daarom graag aan iemand anders willen geven. Belangrijk om mee te doen: stuur een screenshot naar podcast @jasper-scholten.nl.