9 wetenschappelijke redenen waarom ik mediteer

Bij het woord meditatie kan al snel het beeld opkomen van kale mannen in oranje gewaden die in een lotushouding zitten. Ze zitten maar en doen niets. Voor ons gehaaste westerlingen kan dit een vreemde gewaarwording zijn. Wat doen ze? En waarom doen ze het?
Door een gebrek aan kennis en/of interesse doen we meditatie vaak af als zweverig. Dat is best zonde, want onder het zweverige jasje van meditatie zit een nuttige methode voor zelfverrijking.

Zelf ben ik al op jonge leeftijd in contact gekomen met meditatie. Als klein hummeltje zag ik mijn vader een keer met zijn ogen dicht in een stoel in de woonkamer zitten. Ik dacht dat hij sliep. Dat kwam goed uit, want ik had een doel voor ogen: de koekjestrommel die midden op de tafel stond. Ik had al twee koekjes op en mocht geen derde meer. Ik zag mijn kans schoon om toch stiekem een derde koekje te pakken. Toen ik de deksel zo zachtjes mogelijk open probeerde te maken, hoorde ik opeens de zachte maar strenge stem van mijn vader: “wat ben jij aan het doen?”. Ik schrok op. Hij had nog steeds zijn ogen dicht. Ik snapte er niets van. Hoorde ik dat nou goed? Ik dacht dat ik stemmen hoorde. Na 10 seconden gewacht te hebben, ondernam ik een tweede poging. “jasper… wat ben je aan het doen?”. Ik snapte er niets van. Later begreep ik dat hij aan het mediteren was.

Zelf ben ik op mijn 21ste begonnen met mediteren. De menselijke psyche heeft me altijd gefascineerd. Ik heb toen het boek ‘mediteren voor dummies’ gekocht. Ik ontdekte al snel dat er duizenden meditatievormen zijn en dat meditatie voor verschillende doeleinden wordt gebruikt. De belangrijkste doelen zijn ontspanning, concentratie verbeteren, emoties begrijpen, losmaken van gedachten en als klap op de vuurpijl: verlichting. Lang en regelmatig mediteerde ik indertijd niet. Vijf minuten was wel de max en alleen wanneer ik me gestrest voelde. Ik voelde me een beetje als een slechtweer-christen. Iemand die alleen mediteert wanneer het niet goed gaat. Daar ben ik ondertussen vanaf gestapt. Sinds 1 januari 2016 mediteer ik iedere dag. Ik zal je vertellen waarom:

  1. Mediteren is goed voor je immuunsysteem
    Door te mediteren komt ons lichaam tot rust. Het parasympatisch deel van ons zenuwstelsel treedt dan in werking. Dit zorgt er voor dat onze hartslag omlaag gaat, de spijsvertering beter op gang komt, de nieren en lever het lichaam kunnen ontgiften ([i])
     
  2. Je wordt gelukkiger
    Google voor de grap even: happiest man in the world. De eerste pagina’s zijn allemaal websites die iets schrijven over Matthieu Ricard. Matthieu is een fransman die het laatste deel van zijn leven als Tibetaanse monnik door het leven gaat. Daarvoor werkte hij in de academische wereld en heeft hij een PhD in moleculaire genetica.
    Matthieu is meerdere keren gevraagd of hij mee wilde doen aan hersenonderzoeken die de effecten van meditatie in kaart wilden brengen. Dat heeft hij met verve gedaan mag wel gezegd worden. Wat de onderzoekers concludeerden overtrof hun stoutste verwachtingen: de hersenscans lieten zien dat het linkergedeelte van de prefrontale cortex vele malen actiever was dan het rechtergedeelte. So what, zou je zeggen. Nou, het linkergedeelte herbergt de gemoedstanden plezier en vreugde. In het rechtergedeelte bivakkeren de gemoedstanden boosheid en woede. Hersenwetenschappers concluderen dat een verhoogde activiteit in het linkergedeelte van de prefrontale cortex het gevoel van gelukkig zijn aantoont. Ze hadden nog nooit zoveel hersenactiviteit in dit deel van de hersenen gezien. Vandaar de titel ‘de gelukkigste man op aarde’. ([ii])
     
  3. Het vermindert stress
    Door de activatie van het parasympathisch zenuwstelsel wordt ook het stresshormoon cortisol afgebroken. ([iii])
     
  4. Betere focus en concentratie
    Door te mediteren kunnen we de activiteit van onze hersenen veranderen. Hersenonderzoekers bepalen de hersenactiviteit aan de hand van hersengolven. In ons dagelijks hectische leventje zitten wij voornamelijk in een bèta staat. Wanneer we plannen, beredeneren of analyseren dan zitten in onze hersenen in de bèta frequentie. Dit kan heel handig zijn, maar te veel bèta kan leiden tot slapeloosheid en stress. Door te ontspannen komen onze hersenen automatisch in een alfa staat terecht. In deze staat ben je alert, maar veel meer ontspannen. Je hersenen zijn in alfa-staat wanneer je bijvoorbeeld een goede massage hebt gehad. In alfa communiceren je linker- en rechterhersenhelft beter met elkaar. Hierdoor kun je informatie veel beter opnemen.([iv])
     
  5. Je wordt creatiever
    In een alfa staat worden we al creatiever. We zien sneller het grote geheel en de onderliggende verbindingen. De beoefende meditator kan zelfs nog een stap verder gaan door in een theta staat te komen. Dit is een ruststaat dieper dan alfa. Deze staat ligt tussen wakker en slaap in. Als je dagdroomt zit je vaak in een theta staat. Je bent dan volledig ontspannen en staat open voor creatieve gedachten en oude herinneringen.
     
  6. Je slaapt beter
    Een Harvard studie heeft de effecten van mindfulness meditatie op slaapproblemen onderzocht ([v]). Onderzoekers hebben de slaapkwaliteit gemeten van mensen van middelbare leeftijd. Dat deden ze door de testgroep te verdelen in twee groepen. De ene groep kreeg les in mindfulness. De andere groep kreeg les hoe ze hun slaapgewoonten konden verbeteren. Het onderzoek duurde 6 weken. Het zal geen verrassing zijn. De mindfulnessgroep scoorde hoger op slaapkwaliteit dan de andere groep. Hoe fijn is het om een goede nacht te maken? 
     
  7. Je wordt minder snel boos
    Dit geldt met name als je mindfulness meditatie beoefent. Mindfulness meditatie is niets anders dan je aandacht vestigen op je gedachten, emoties en omgeving. Hoe langer je mindfulness beoefent, hoe meer je je beseft dat je emoties en gedachten hebt. Je bent ze niet. Je kunt ze immers waarnemen. Gedachten zijn het voorwerp dat het onderwerp (jij), de waarnemer, waarneemt. Door dit besef en door te oefenen kunnen we, zoals Viktor Frankl (de Oostenrijkse neuroloog en psychiater) het schetste, de ruimte tussen stimulus en response vergroten. Hoe groter deze ruimte is hoe meer we 'in control' zijn om te reageren op situaties. 
    In plaats van direct boos te reageren als iemand een nare opmerking maakt, ervaren we meer tijd en ruimte om te bepalen hoe we in deze situatie willen reageren. Mocht je er toch voor kiezen om boos te reageren, dan doe je dat in ieder geval bewust.

    Hersenonderzoekers hebben het verband tussen meditatie en verminderde boosheid aangetoond door de amygdala onder de loep te nemen. De amygdala, het vecht- en vluchtcentrum in onze hersenen, reguleert onze angst en emotie. Hersenonderzoekers hebben geconcludeerd dat de amygdala kleiner wordt naar mate je langer mediteert. ([vi])
     
  8. Het vergroot je emotionele intelligentie
    Emotionele intelligentie staat bij steeds meer bedrijven op de agenda. De hoge werkdruk en de toegenomen complexiteit van het werk vraagt om een andere manier van werken. Emotionele intelligentie is volgens bestseller auteur Daniel Goleman “de capaciteit om uw eigen gevoelens en die van anderen te herkennen, om het motiveren van uzelf en om het goed omgaan met emoties zowel met die in uzelf als met die in uw relaties”. Onderzoekers van Stanford University hebben aangetoond dat emotionele intelligentie zorgt voor een verbetering van productiviteit, leiderschap en welzijn[vii].
     
  9. Google doet het
    Mocht je bovenstaande redenen allemaal b#llsh!t vinden, prima. Om de volgende reden kan echter niemand heen: zelfs google doet het. Dat doen ze niet zomaar. Het orakel van Mountainview heeft meerdere mindfulness programma’s binnen haar gelederen. De meest bekende is ‘Search inside yourself’. In samenwerking met Daniel Goleman en Stanford University heeft Google onderzoek gedaan naar de effecten van mindfulness. Zij hebben aangetoond dat mindfulness emotionele intelligentie vergroot. De initiatiefnemer binnen google, Chade-meng Tan, heeft hier het boek Search inside yourself over geschreven.

Na twee maanden van dagelijkse meditatie (begon met 5-10 min) begon ik duidelijk een verschil te merken. Ik voelde me bewuster, meer gebalanceerd en was beter in staat om voor langere tijd te concentreren. Na zes maanden voelde ik me lichter en had ik een nieuw rustpunt in mezelf ontdekt waar ik altijd naar toe kan, hoe hectisch het leven ook kan zijn. 
Eerlijk is eerlijk, het was niet altijd makkelijk. Gelukkig wordt het wel steeds makkelijker. Mediteren heeft me veel goed gedaan en dat gun ik jou ook! 

Jasper